XX wieku rozwinął się ruch szkół STO (Społeczne Towarzystwo Oświatowe) prowadzący również szkoły podstawowe – najstarsza założona w 1989 roku.
We wszystkich szkołach podstawowych, publicznych i niepublicznych, obowiązują te same podstawowe zasady: realizowane są programy nauczania uwzględniające podstawę programową, realizowane są zajęcia edukacyjne w wymiarze nie niższym niż wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania, stosuje się odpowiednie zasady klasyfikowania i promowania uczniów, prowadzi się dokumentację przebiegu nauczania, zatrudnia się nauczycieli obowiązkowych zajęć edukacyjnych, posiadających odpowiednie kwalifikacje.
Po ukończeniu szkoły podstawowej do roku szkolnego 2015/2016 włącznie uczniowie kontynuowali naukę w gimnazjach.
W wielu szkołach podstawowych, zwłaszcza zlokalizowanych na terenach wiejskich, funkcjonują oddziały przedszkolne. Najczęściej uczęszczają do nich dzieci sześcioletnie, realizujące w nich wprowadzony w Polsce od 1 września 2004 obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego. Od 1 września 2007 r. został wprowadzony w publicznych szkołach podstawowych obowiązek noszenia przez uczniów jednolitego stroju według wzoru ustalonego przez dyrektora szkoły (tzw.