Powstanie Tupaca Amaru II – powstanie przeciwko hiszpańskiemu panowaniu w Peru wzniecone przez miejscowych Indian pod przywództwem Tupaca Amaru II 1780–1783.
Sylwetka Tupaca Amaru II Tupac Amaru II (Gabriel Condorcanqui) urodził się 19 marca 1740 w Surimana koło Tinty (leżącej na południowy wschód od Cuzco) w Peru. Jego rodzicami byli Miguel Condorcanqui oraz Rosas Noguera z rodziny Felipe Tupaca Amaru, ostatniej hiszpańskiej marionetki na tronie inkaskim. W roku 1750 Gabriel wstąpił do kolegium jezuickiego dla Indian w Cuzco, gdzie pobierał nauki pod opieką dr Lopeza. Rok później studiował sztukę na Uniwersytecie w San Marcos w Limie. Tutaj też kontynuował studia u Jezuitów, co znacząco wpłynęło na jego wiarę.
25 maja 1760 Gabriel poślubił Micaelę Bastidas Puyucahua, z którą miał troje dzieci. Po śmierci ojca i starszego brata, Condorcanqui stał w roku 1766 na czele trzech plemion (Surimana, Pampamarca i Tangasuca), był też właścicielem pól koki, kopalni kruszców, licznych stad bydła oraz przedsiębiorstwa przewozowego posiadającego ponad 300 mułów. Swoje interesy prowadził m.in. w Buenos Aires i Limie.