thumb|XVIII-wieczne perskie astrolabium
Astrolabium (gr. ἁστρολάβον, astrolabon 'chwytający gwiazdy') – prosty pomiarowy przeziernikowy przyrząd astronomiczny używany w nawigacji do początku XVIII wieku, służący do wyznaczania położenia ciał niebieskich nad horyzontem, poprzednik sekstantu. Nazwy astrolabium używa się również w odniesieniu do współczesnego instrumentu astrometrycznego (astrolabium pryzmatyczne), wynalezionego przez francuskiego astronoma André DanjonaAndre Danjon, The Impersonal Astrolabe, Telescopes: Stars and Stellar Systems, University of Chicago Press, 1960, p.115.
Wynalezienie astrolabium przypisuje się Hypatii, filozofce i matematyczce greckiej żyjącej w IV wieku naszej ery lub też Hipparchowi, greckiemu matematykowi, geografowi i astronomowi żyjącemu w II wieku p.n.e.Ludwik Zajdler podaje: Arabskie astrolabia wzorowane były na starożytnym przyrządzie, wynalezionym jeszcze przez Hipparcha, a udoskonalonym przez Ptolemeusza. (Dzieje zegara, rozdział 7). To urządzenie służyło żeglarzom do określania szerokości geograficznej, a także do pomiaru czasu.
Podstawową częścią astrolabium była mosiężna płyta, na której wyryto linie wysokości ciała niebieskiego nad horyzontem, linie azymutu i koła godzinne.