Tomasz Żółkiewski w tym samym okresie uczestniczył w wojnie moskiewskiej. thumb|250px|left|Portret hetmana Stanisława Żółkiewskiego - najwybitniejszego przedstawiciela rodu
Żółkiewscy byli rodem pochodzenia polskiego (według Paprockiego i Niesieckiego przybyli na chełmsko-bełskie pogranicze polsko-ruskie z Mazowsza) - jednak istnieją pewne przesłanki, że w bliżej nieznanych okolicznościach i czasie stali się prawdopodobnie wyznawcami prawosławia oraz ulegli stopniowo obyczajowej rutenizacji. Jeśli było tak rzeczywiście - to był to skutek faktu, że w czasach gdy osiedli na ziemi chełmskiej przeważającą siłą społeczną był tam kościół prawosławny natomiast parafie kościoła rzymskokatolickiego zaczęto na tych ziemiach organizować dopiero od około 1417 roku i proces ten trwał całe lata. Walkę o "rząd dusz" z prawosławiem rozpoczął dopiero za swego pontyfikatu w latach 1417-1452 biskup chełmski Jan Biskupiec, który po licznych nieudanych próbach poprzedników zorganizował sieć parafii. Minęły jednak dziesięciolecia zanim struktura biskupstwa została ustabilizowana o czym świadczą takie fakty jak przeniesienie stolicy diecezji przez biskupa Pawła z Grabowa do Hrubieszowa w 1473 roku czy wreszcie kolejna zmiana jej lokalizacji dokonana przez biskupa Macieja ze Starej Łomży.