right|thumb|166px|Teodor Cieszkowski Oddział Teodora Cieszkowskiego – partia powstańcza kosynierów, a następnie jazdy okresu powstania styczniowego.
Oddział został sformowany na terenie Zagłębia Dąbrowskiego. Jego dowódcą był Teodor Cieszkowski, natomiast kapelanem – zakonnik Bonawentura Mańkowski.
5 lutego 1863 Apolinary Kurowski na czele swojego oddziału, liczącego wówczas 150 osób, wraz z 50-osobowym oddziałem kosynierów Teodora Cieszkowskiego, wyruszył ze Sławkowa do Maczek. Rosyjska załoga dworca w Maczkach, jak tylko dowiedziała się o wymarszu powstańców, uciekła. thumb|220px|left|Kucie kos, grafika Artura Grottgera Zdobycznym pociągiem, składającym się z 2 lokomotyw i 10 wagonów, powstańcy przejechali przez Ząbkowice i Dąbrowę do Sosnowic (obecnie Sosnowiec).
Rosjanie zabarykadowali się w budynku dworca kolejowego, lecz zostali otoczeni przez oddziały powstańczej piechoty.
Po długim ostrzale do ataku przystąpili kosynierzy, wskutek czego dworzec został zdobyty. W walkach tych Teodor Cieszkowski został ranny w rękę. Powstańcy zabrali duże ilości składowanych tam tytoniu i ołowiu, a także znaczną kwotę rubli w srebrze.