Wykonywanie spekulatywne () – zdolność mikroprocesorów, przetwarzających potokowo instrukcje maszynowe programu, do wykonywania instrukcji znajdujących się już po skoku warunkowym, co do którego jeszcze nie wiadomo, czy nastąpi, a więc czy (formalnie) kolejne instrukcje zostaną kiedykolwiek wykonane. Ten mechanizm jest zwykle stosowany wraz z mechanizmem prognozowania skoków/odgałęzień (), który bazuje na historii realizacji skoków w programie, do optymalizacji wydajności i wykorzystania zasobów systemu. Ostatecznie wyniki uzyskane z wyprzedzeniem zostaną albo uwzględnione, albo odrzucone – w zależności od tego czy skok zostanie wykonany zgodnie z wynikiem mechanizmu predykcji skoków, czy też nie.
Przykład w pseudokodzie, gdzie użycie określenia adres xxx: pozwala na uproszczenie opisu adresacji instrukcji programu znajdujących się w pamięci operacyjnej, a ... to ciąg dowolnych instrukcji tego programu: a := 0 adres 100: a := a + 1 c := c - 1 ... jeśli a < 10 wtedy skok_do_adresu_100 jeśli c = 20 wtedy skok_do_adresu_200 adres 120: b := 0 ... adres 200: c := 0