mały|Barok kozacki – cerkiew Przemienienia Pańskiego w Iziumie, wschodnia Ukraina, obwód charkowski mały|Barok kozacki – sobór Opieki Matki Bożej w Charkowie
Historia prawosławia na Ukrainie ma swój początek w momencie przyjęcia przez Włodzimierza Wielkiego chrztu z Bizancjum. W okresie XVI–XVII wieku prawosławie na obszarze Ukrainy związane jest szczególny sposób z Kozaczyzną i Hetmanatem. W 1686, po traktacie Grzymułtowskiego, prawosławna metropolia kijowska na mocy tomosu patriarchatu Konstantynopola, któremu podlegała do tego czasu, przeszła spod jego zwierzchnictwa, pod kanoniczną jurysdykcję patriarchy MoskwyJanusz Woliński, Polska i kościół prawosławny, Lwów 1936, s. 112..
W Ukraińskiej SRR Cerkiew prawosławna, podobnie jak w całym ZSRR, była poddawana prześladowaniom.
Po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości (1991) w strukturach Cerkwi prawosławnej doszło do rozłamu. Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego kontynuuje działalność jako Cerkiew autonomiczna uznająca zwierzchność Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego oraz Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny funkcjonowały jako podmioty w pełni samodzielne, jednak do jesieni 2018 r. nie były uznawane za kanoniczne przez żaden inny Kościół prawosławny.