Z dziejów społecznych niższego kleru parafialnego w archidiakonacie krakowskim w XVII–XVIII wieku (wyd. Kraków, 1982). Stanowisko profesora nadzwyczajnego otrzymał 8 maja 1990 natomiast 30 listopada 1998 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Profesorem zwyczajnym został mianowany 1 grudnia 2008. Był wykładowcą Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie (gdzie kierował Katedrą Historii Nowożytnej). Pisał na łamach „Tygodnika Powszechnego”, „Gazety Wyborczej” oraz miesięcznika „Znak”. Był członkiem zespołu redakcyjnego „Folia Historica Cracoviensia” i autorem kilkuset naukowych publikacji. Wypromował sześciu doktorów, kilkudziesięciu magistrów na Wydziałach Historii i Teologii Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Jednym z jego doktorantów jest arcybiskup metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś.
Był autorem 20 książek i ponad 500 artykułów. W kwietniu 2008 za książkę W Galicji trzeźwiejącej, krwawej, pobożnej otrzymał Nagrodę Krakowska Książka Miesiąca.
Życie prywatne Urodził się w rodzinie chłopskiej. Był starszym bratem polityka Stanisława Kracika.
Zmarł 24 kwietnia 2014 w Krakowie.