HarperCollins..
Geologia i prehistoria thumb|left|220px|Widok wyspy z lotu ptaka, bazaltowy cios widoczny po prawej stronie. W czasach prehistorycznych Staffa pokryta była przez warstwę lodu, który rozciągał się ze Szkocji do Atlantyku poprzez Hebrydy. Po ustąpieniu lodowca około 20,000 lat temu, poziom morza był o 125 metrów niższy od współczesnego. Ruchy izostatyczne skorupy ziemskiej oszacowane zostały na okres po-lodowcowy, na około 14,000 lat temu, przedtem Staffa była większą wyspą i prawdopodobnie stanowiła wybrzeże Szkocji, które w owym czasie obejmowało też wyspę Mull, Iona i Treshnish Isles.
Regularne podnoszenie poziomu morza od tego czasu doprowadziło do wyodrębnienia małej wyspy, która ma całkowicie wulkaniczne pochodzenie. Jej podłoże zawiera tuf, pod kolumnami czarnego, pięknie ukształtowanego trzeciorzędowego bazaltu, który został położony jako trzecia warstwa bazaltowej lawy pozbawionej krystalicznej struktury. Dla kontrastu, powolne chłodzenie drugiej warstwy bazaltu zaowocowało nadzwyczajnym wzorem sześciokątnych kolumn, która to forma jest charakterystyczna głównie dla jaskińHaswell-Smith, Hamish. (2004) The Scottish Islands. Edinburgh. Canongate.. Ochładzająca się lawa kurczyła się, pojawiały się przerwy w jej strukturze i krzepnąc przybierała kształt pryzmatycznych kolumn.