I obszaru płatniczego, czyli krajów "demokracji ludowej" (socjalistycznych, ściślej – tych, z którymi rozliczenia dokonywane były w rublach), jak i II obszaru płatniczego, czyli tych, z którymi rozliczenia dokonywane były za pośrednictwem amerykańskich dolarów lub innych walut wymienialnych (dolarów, funtów szterlingów, marek niemieckich, franków francuskich, franków szwajcarskich, szylingów austriackich itp.); do tej drugiej grupy zaliczane były zasadniczo wszystkie kraje kapitalistyczne oraz Jugosławia. zmieniał się przez wszystkie lata po II wojnie światowej i zasadniczo był powoli i stopniowo łagodzony. Na przykład na początku lat 70. Polakom wyjeżdżającym do krajów Europy Zachodniej wolno było wykupić równowartość tylko 10 dolarów amerykańskich niezależnie od tego, dokąd i na jak długo wyjeżdżaliKwota ta na ogół nie wystarczała wówczas, podobnie jak dziś, na dotarcie do żadnego odleglejszego miejsca poza "żelazną kurtyną", np. sam bilet promowy przez kanał La Manche dla jednej osoby kosztował około pięciu funtów brytyjskich., w kolejnych latach limit ten podniesiono do 100, 110 i później do ok.