Sophrosyne () – cnota moralna w etyce starożytnej, oznaczająca umiarkowanie, samokontrolę, samoograniczenie, samowiedzę, panowanie nad sobą, rozwagę. Często przeciwstawiano ją hybris, polegającej na nadmiernej dumie, arogancji, przekraczaniu właściwej miary.
W starożytnym Rzymie została przełożona na łacinę jako i pod tą postacią stała się jedną z cnót kardynalnych w chrześcijaństwie.
Historia pojęcia Grecja archaiczna thumb|300px|Czarodziejka Kirke zmienia załogę Odyseusza w zwierzęta. Odyseusz, dzięki sophrosyne, opiera się jej i unika tego losu. (kyliks czarnofigurowy, połowa VI w. p.n.e.) W grece archaicznej słowo występowało rzadko (u Homera jako saophrosyne). Częstszy był przymiotnik (sophron; u Homera saophron), oznaczający kogoś (człowieka czy bóstwo), kto cechuje się rozwagą i trzeźwością myśli albo zachowuje się w zgodzie z własną naturą czy pozycją społeczną.
W późniejszym okresie, gdy sophrosyne stała się ważną cnotą, przypisywano ją wstecznie również bohaterom Homera. Postacią stawianą za wzór tej cnoty był np. Odyseusz opierający się czarowi Kirke czy Nestor będący przykładem sophrosyne nabranej wraz z wiekiem. Była to cnota przypisywana zarówno mężczyznom, jak i kobietom, np.