Osada górniczo-hutnicza thumb|upright|Tomasz Ostrowski, założyciel Kuźnic Tomaszowskich, twórca lokalnego przemysłu ciężkiego. Portret Marcellego Bacciarellego z 1817 roku. Julian Ursyn Niemcewicz, przyjaciel rodziny Ostrowskich w „Podróżach historycznych po ziemiach polskich” przytacza, że tomaszowska osada zawdzięcza swoje powstanie górnikowi, który podczas melioracji łąk pod wsią Niebrów na zlecenie właścicieli tutejszych dóbr odkrył pokłady rudy żelaza. Z czasem do podobnych odkryć dochodziło w dziesięciokilometrowym pasie biegnącym od wsi Wąwał w kierunku północno-zachodnim do wsi Łazisko. Po licznych doniesieniach Tomasz Ostrowski zdecydował się sprowadzić z Miedzianej Góry w Kieleckiem (w której istniała już Komisja Kruszcowa), górników, którzy potwierdzili odkrycie zwartych złóż, jakość rudy określili na wysoką, zasoby zaś na „niewyczerpalne”Ostrowski, A. Wspomnienie o życiu Tomasza z Rawitów hr. Ostrowskiego, prezesa senatu KP, rękopis. w: Archiwum Główne Akt Dawnych – Archiwum Ostrowskich z Ujazdu..
Kopalnie rudy żelaza Rudę żelaza wydobywano na terenach dzisiejszego miasta i najbliższych okolic od XVIII wieku do lat 60. XIX wieku w kopalniach odkrywkowych w czterech lokalizacjach: