Podstawowe cele spółki wodnej Spółki wodne tworzone były: dla osuszania gruntów rowami i drenami, nawodnienia, namulania i podnoszenia gruntów, uprawy i eksploatacji torfowisk, eksploatacji gospodarstw rybnych, budowy i utrzymania zakładów dla piętrzenia wody i wykorzystani siły napędowej wody, dla regulacji i utrzymania wód płynących, a w szczególności wytworzenia łożyska dla poprawy odpływu i odprowadzenia wielkiej wody, zabezpieczenia brzegów, usunięcia przeszkód w odpływie wielkiej wody, budowy i utrzymanie celem ochrony przed powodziami, dla uspławnienia wód płynących dla statków i tratew oraz dla budowy i utrzymania nowych dróg żeglownych i spławnych, dla zakładania, utrzymania i użytkowania urządzeń dla zaopatrzenia w wodę do picia i do użytku gospodarczego, dla utrzymania istniejących urządzeń melioracyjnych.
Utworzenie spółki wodnej Warunkiem utworzenia spółki wodnej było złożenie dowodu, że przedsięwzięcie służy dla dobra publicznego i ma na celu wspólny gospodarczy pożytek. Utworzenie spółki następowało dobrowolnie, poprzez zatwierdzenie statutu na podstawie zgody wszystkich zainteresowanych stron. Organy administracyjne miały uprawnienia do tworzenia tzw. przymusowych spółek wodnych oraz do przymusowego włączenia podmiotów gospodarczych.