Mimo znaczenia politycznego główną rolą było jednak chronienie Rzymu i przeciwstawianie się rozmaitym gangom i bandom, kontrola tłumu w wypadku tumultu, oraz patrolowanie ulic miasta.
Pierwotnie formacja składała się z trzech kohort, za czasów dynastii klaudyjskiej ich liczbę zwiększono do czterech, a ostatecznie być może do pięciu (w tym czasie siły gwardii pretorskiej wzrosły do ośmiu kohort). Kohorty wywodzące się z miasta Rzym, zarówno stacjonujące w nim, jak i przesunięte do innych miast, posiadały numerację zgodną z numeracją kohort pretorskich, od Cohors X Urbana do Cohors XV Urbana. Znany jest jednak także przypadek Cohortis I Flaviae Urbanae stworzonej od podstaw w Lugdunum na bazie grupy legionistów, którzy podczas roku czterech cesarzy wspierali byli Witeliusza w jego walce o panowanie nad imperium rzymskim. Poza Lugdunum, „drugą stolicą cesarstwa”, jednostki kohort miejskich strzegły także m.in. cesarskiego skarbca w Kartaginie.
W rzadkich przypadkach żołnierze cohortes urbanae ruszali na pole bitwy. Wiadomo, że formacja poniosła ciężkie straty podczas wojen domowych i za czasów Wespazjana;