Porfiriusz Uspienski (ur. 1804, zm. 1885) – biskup czehryński w rosyjskim Kościele Prawosławnym, historyk, biblista, archeolog, bizantynista.
Życiorys thumb|220px|Litografia Klasztoru św. Katarzyny wykonana w oparciu o szkic archimandrity Porfirego Uspienskiego (1857) Urodził się jako Konstantin Aleksandrowicz Uspienski (ros. Константин Александрович Успенский). W 1829 ukończył Petersburską Akademię Duchowną, wstępując do klasztoru otrzymał imię Porfiriusz. W 1834 roku został archimandrytą.
Był pierwszym rektorem seminarium duchownego w OdessieИСТОРИЯ ОДЕССКОЙ ДУХОВНОЙ СЕМИНАРИИ. Specjalizował się w historii wczesnego chrześcijaństwa.
W 1842 roku zorganizował i sam wziął w niej udział, pierwszą rosyjską misję do Jerozolimy, dla poznania potrzeb prawosławia. Z Jerozolimy, w roku 1845, udał się w celach naukowych na Athos i Synaj. Na Synaju widział Kodeks Synajski, wraz z kartami których Tischendorf nie widział. Podczas wizyty w klasztorze Mar Saba, zabrał kodeks — wraz z wielu innymi rękopisami — nazwany później od jego nazwiska Ewangeliami Uspienskiego. Jest to najstarszy posiadający datę rękopis Nowego Testamentu. Jest to też najstarszy znany nam kodeks minuskułowy Nowego TestamentuPrzed tym odkryciem myślano, że najstarsze minuskuły NT pochodzą z X wieku..