thumb|Krakusi Księstwa Warszawskiego thumb|Krakusi w 1814 roku thumb|Jeździec 2 Pułku Krakusów Konnych w czasie powstania listopadowego thumb thumb mały thumb|Jan Nepomucen Umiński thumb|Generał Józef Dwernicki na czele szwadronu krakusów im. ks. Józefa Poniatowskiego thumb|Szarża krakusów na Rosjan w Proszowicach w 1846, akwarela Juliusza Kossaka Krakusi – nazwa lekkiej kawalerii wzorowanej na Kozakach. W II Rzeczypospolitej nazwa nadana Przysposobieniu Wojskowemu Konnemu.
Księstwo Warszawskie Za początek powstania formacji krakusów należy uznać wydane przez Radę Ministrów Księstwa Warszawskiego Dekret 20 grudnia 1812 poboru z jeźdźców 50 dymowych z departamentów: krakowskiego, poznańskiego, kaliskiego i radomskiego do wojsk Księstwa Warszawskiego. W trakcie tego poboru uzupełniono stany pułków kawalerii liniowej oraz piechoty. Z nadwyżek, jakie pozostały, na rozkaz Wodza Naczelnego wojsk polskich ks. Józefa Poniatowskiego z 2000 jeźdźców zorganizowano nowy rodzaj kawalerii, której członków nazwano „krakusami”. Pułk ten organizował pośpiesznie major Kajetan Rzuchowski, przy pomocy dzielnego kpt. Boki. Nowością w wojsku stali się krakusi, spadkobiercy kosynierów kościuszkowskich.