thumb|Czerwony sztandar – międzynarodowy symbol ruchów robotniczych Ruch robotniczy – ruch polityczno-społeczny stawiający sobie za cel obronę interesów robotników i ochronę ich praw.
Powstał wraz z rozwojem kapitalizmu i demokratyzacją społeczeństw w XIX wieku. Pierwszym ruchem o charakterze robotniczym był luddyzm – ruch burzycieli maszyn przemysłowych. Z czasem powstał ruch związkowy (np. brytyjskie Trade Unions) oraz – bazujący głównie na robotnikach – ruch socjalistyczny. Encyklika Leona XIII Rerum Novarum dała początek chrześcijańsko-demokratycznej frakcji drobnomieszczańskiej, uznawanej czasem za robotniczą z powodu głównego tematu, jaki poruszała (sprawy robotniczej). Istniały też frakcje ruchu robotniczego o charakterze anarchistycznym. Z czasem o prawa robotników zaczęli się upominać także konserwatyści (Otto von Bismarck, Akcja Francuska). W czasie I wojny światowej ruch robotniczy podzielił się – większość socjalistów opowiedziała się przeciw udziałowi ich krajów w wojnie (wyjątek stanowili Niemcy) – a pod koniec wojny jego lewicowa część stała się siłą przewodnią wielu rewolucji z których najbardziej radykalny charakter miała rewolucja październikowa w Rosji. W okresie międzywojennym ruch robotniczy reprezentował wiele nurtów politycznych i ideologicznych. Wraz z wielkim kryzysem gospodarczym początku lat 30.