Historia alternatywna – gatunek literacki lub filmowy zaliczany zazwyczaj do fantastyki naukowej, którego akcja dzieje się w świecie, gdzie historia potoczyła się innym torem niż w rzeczywistości; pod tym względem alternatywna historia odpowiada na pytanie „co by było, gdyby...?”.
Opis Charakterystyczną cechą historii alternatywnej jest występowanie „punktu rozbieżności” (ang. ), czyli momentu, w którym dochodzi do rozejścia się historii prawdziwej i fikcyjnej. Do najczęściej występujących punktów rozbieżności należą m.in. wygrana III Rzeszy w II drugiej wojnie światowej czy przedwczesna śmierć Hitlera dzięki której nie dochodzi do wybuchu II wojny światowej.
W Polsce gatunek był już popularny w okresie przedwojennym. W literaturze polskiej często pojawiającym się punktem dywergencji są powstanie styczniowe (np. Gambit Wielopolskiego Adama Przechrzty czy Orzeł bielszy niż gołębica Konrada T. Lewandowskiego), wojna polsko-bolszewicka (np. Xavras Wyżryn Jacka Dukaja, Jedna przegrana bitwa Marcina Wolskiego), czy sojusz Polski i III Rzeszy (Pakt Ribbentrop-Beck Piotra Zychowicza, Wallenrod Marcina Wolskiego, Kryptonim Posen i Rache znaczy zemsta Piotra Bojarskiego).