Plan był jednym z pierwszych na świecie zrealizowanych programów strukturalnego dostosowania w ramach wyznaczonych przez konsensus waszyngtońskiPaweł Stefan Załęski, Neoliberalizm i społeczeństwo obywatelskie, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012, s. 140, 191..
Na skutek planu nastąpiło obniżenie inflacji i deficytu budżetowego, oraz jednocześnie zwiększyła się stopa bezrobocia i pogorszyła się sytuacja materialna części społeczeństwa. mały|upright|Leszek Balcerowicz (1990), realizator planu, ówczesny wicepremier i minister finansów
Geneza W 1989 roku Polska znajdowała się w kryzysie gospodarczym. Na skutek działań rządu Mieczysława Rakowskiego, zwłaszcza urynkowienia cen żywności i indeksacji płac, wystąpiła hiperinflacja. W samym tylko sierpniu 1989 inflacja wyniosła 39.5%, w październiku 54.8%. Problemem był również wysoki deficyt budżetowy, który w 1989 roku wyniósł aż 8% PKB. Niezwykle wysokie było także zadłużenie zagraniczne.
Leszek Balcerowicz, minister finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, przedstawił założenia swojego planu w październiku 1989 roku.