Niketas Choniates lub Nicetas Choniata (Grecki: Νικήτας Χωνιάτης ur. ok. 1155, zm. w 1215 w Nicei), bizantyński historyk.
Życie Niketas Choniates urodził się około 1155 rokuDokładna data urodzenia Choniatesa jest od wielu już lat przedmiotem naukowej debaty. Proponowane przez badaczy daty narodzin historyka rozciągają się od roku 1150 do 1160. Życiorys Niketasa rekonstruowany jest na podstawie jego dzieł (Historia, Dogmatike Panoplia, mowy oraz listy), jak również listów pisanych przez jego starszego brata, Michała. Patrz: A. Simpson, Niketas Choniates: A Historiographical Study. Oxford 2013, s. 11–36. Także: J.-L. van Dieten, Niketas Choniates. Erläuterungen zu den Reden un Briefen nebst einer Biographie. Berlin 1971. w prowincjonalnym frygijskim mieście Chonai (starożytne Kolosy, gr. Κολοσσαί). W starszej literaturze jest obdarzany błędnie przydomkiem Akominatos. W wieku dziewięciu lat przybył do Konstantynopola. W stolicy Cesarstwa, pozostając pod opieką starszego brata, Michała odebrał staranne wykształcenie humanistyczne, pod jego kierownictwem studiował gramatykę, retorykę, poezję, filozofię, teologię oraz wszystkie inne przedmioty, które wchodziły w skład standardowego wykształcenia w cesarstwie.