Historia Nowonikołajewsk (do 1917) thumb|Nowonikołajewsk w 1895 r. Według rosyjskich i sowieckich historyków oraz archeologów tereny dzisiejszego Nowosybirska były zamieszkane już w IV–III wieku przed naszą erą przez prymitywne grupy trudniące się rybołówstwem i myślistwem. Pierwsza rosyjska osada powstała w tym miejscu (na lewym brzegu Obu) pod koniec XVII wieku, za rządów Piotra I Wielkiego. Służyła za punkt handlowy z Teleutami, którzy zajmowali terytoria po drugiej stronie rzeki. Osada poświęcona była świętemu Mikołajowi. Wskutek załamania się handlu ośrodek ten wkrótce podupadł. Na wiek XVIII datuje się dalsza akcja kolonizacyjna, prowadzona jednak w sposób chaotyczny. Na lewym brzegu Obu znajdowało się wówczas kilkanaście osad i wiosek. Były to między innymi Gusewka oraz najważniejsza i największa osada – Kriwoszczekowo. Dane z lat 1719–1722 wskazują, że w tym czasie na tym terenie znajdowały się 34 rosyjskie wioski zamieszkiwane przez 1178 mężczyzn. Stan taki utrzymać się miał przez następne stulecie. Według danych w roku 1893 we wsi Kriwoszczekowo znajdowała się m.in.