Whistler zauważył, trochę na przekór naszej wiedzy na temat czopków i pręcików, że o zmroku wciąż otacza nas kolor, roztapiający się stopniowo w szarości. Stąd też Most Westminsterski na wspomnianym obrazie, podobnie np. jak parowóz u Turnera, traci swój kształt i zostaje pochłonięty przez nocne gry szarości i złota.
Właśnie impresjonizm ugruntował dwa podstawowe sposoby potraktowania nokturnu: z punktu widzenia ciemności – z podkreśleniem jednolitego tonu (np. Whistler i Monet), z punktu widzenia światłości – z podkreśleniem gry nielicznych świateł (np. Pissarro).
Po impresjonizmie thumb|Vincent van Gogh, Taras kawiarni w nocy, 1888 Efemeryczny nurt we francuskim malarstwie przełomu XIX i XX wieku, tzw. Bande noire, wyrażał się w surowych, często wieczornych i nocnych scenach z życia mieszkańców Bretanii. Charles Cottet namalował m.in. tryptyk W kraju morza, którego środkowa część – Pożegnanie – jest taką właśnie sceną rodzajową, utrzymaną w ciemnej i ziemistej palecie. Nie jest to jednak w żadnej mierze dziecko impresjonizmu, raczej courbetowskiego realizmu.
Nocne obrazy wyszły także spod pędzla Van Gogha, m.in. Taras kawiarni w nocy (1888) lub Gwiaździsta noc (1889). Van Gogh wyrażał noc przede wszystkim poprzez światło, a paleta tych obrazów jest żywa.
Zobacz też
Nokturn w błękicie i złocie – stary Battersea Bridge Nokturn (muzyka)
Kategoria:Tematyka w malarstwie