Jarosław Mikołaj Płuciennik (ur. 3 grudnia 1966 w Ostrowie Wielkopolskim) – polski kulturoznawca, literaturoznawca, historyk idei, kognitywista, profesor nauk humanistycznych, profesor na Uniwersytecie Łódzkim.
Wykształcenie Przed podjęciem studiów został absolwentem szkoły pielęgniarskiej i przez pół roku pracował jako pielęgniarz w szpitalu w Ostrowie Wielkopolskim. Ukończył filologię polską i międzywydziałowe indywidualne studia z antropologii kultury na Uniwersytecie Łódzkim (mgr na Wydziale Filologicznym 1991). Podczas stypendiów i staży zagranicznych studiował także kognitywną semantykę i język szwedzki (1994–1996). W 1999 uzyskał stopień naukowy doktora na Wydziale Filologicznym (rozprawa Retoryka wzniosłości w dziele literackim, promotor profesor Teresa Cieślikowska), a stopień naukowy doktora habilitowanego w 2003 (kolokwium habilitacyjne na podstawie pracy Literackie identyfikacje i oddźwięki. Poetyka a empatia). Tytuł naukowy profesora otrzymał w 2009.