Wobec rozwoju Polski w dobie średniowiecza oraz zależności związanych ze służbą wojskową, podatkami, stanem posiadania itp. już nie wystarczały imiona, których zasób był ograniczony. Do imion zaczęto więc dodawać element dodatkowy (przydomek, pranazwisko), pozwalający na dokładniejszą identyfikację osoby w społeczności, w tym także w dokumentach. Uważa się, że do końca XV w. przyjęły się podstawowe typy budowy rodzimych nazwisk. Co prawda w wiekach późniejszych mogły pojawiać się nowe elementy słowotwórcze, ale przystosowały się do funkcjonujących wcześniejszych typów budowy.

Podział nazwisk ze względu na treść zawartą w rdzeniu Przybliżone znaczenie rdzenia Przykładowe nazwiska Odsetek wśród 1000 najpopularniejszych nazwisk

imiona(głównie od imienia ojca lub świętego patrona)nazwiska równe imionom Szymański, Jankowski, Wojciechowski, Piotrowski, Pawłowski, Jakubowski 25,6%

zawody (profesja, funkcja, zajęcie),status, stosunki rodzinne, pokrewieństwo Kowalski, Woźniak, Krawczyk, Szewczyk, Swat, Kaczmarek, Wdowiak, Cieślak 15,3%

opisowe, np. cechy fizyczne, charakteru(typ przezwiska) Cichocki, Wysocki, Czarnecki, Wesołowski, Małecki, Kędzierski, Dobrucki 13,6%

zwierzęta (praktycznie cały świat fauny) Kozłowski, Gawroński, Wróbel, Dudek, Sikora, Rybicki, Zięba 11,6%