thumb|Formowanie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR w latach 1943–1944
Polski Sztab Partyzancki (PSzP) został utworzony w kwietniu 1944 w Szpanowie z inicjatywy tajnego Centralnego Biura Komunistów Polski przy Komitecie Centralnym WKP (b) (CBKP). Rozpoczął działalność 5 maja 1944.
Na jego czele stanął ówczesny szef CBKP Aleksander Zawadzki. Faktycznym dowódcą PSzP był jednak zastępca Zawadzkiego, pułkownik Armii Czerwonej Sergiusz Prytycki.
Polski Sztab Partyzancki składał się z dowództwa oraz 13 wydziałów. Podlegały mu: baza zaopatrzenia, węzeł radiowy, przedstawicielstwo w Moskwie i przy Radzie Wojennej 1. Frontu Białoruskiego oraz samodzielny batalion specjalny, zwany też szturmowymCzesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński, Armia Berlinga i Żymierskiego, Warszawa 2009, s. 105..
PSzP zajmował się szkoleniem ludzi, którzy po przerzuceniu na okupowane tereny Polski zajmowali się odnajdowaniem działaczy komunistycznych, wywiadem politycznym i wojskowym, tworzeniem oddziałów dywersyjno–szpiegowskich. Do stycznia 1945 na okupowane tereny Polski przerzucono 327 członków tzw.