w latach 1512–1520), Baldassara Castiglioniego Il Cortegiano (1528) i Reinhardusa Lorichiusa Loci communes de institutione principum (1541).

Zwierciadło w Polsce Początkowo zwierciadło pojawiło się w piśmiennictwie staropolskim w formie przekładów i adaptacji tekstów obcych. Dość swobodnie operowano przykładami i dygresjami, modyfikowano także treść ideową prezentowanych wizerunków w zależności od kontekstu kulturowo–społecznego.

Najwybitniejszymi zwierciadłami staropolskimi są: Mikołaja Reja Źwierciadło albo kształt, w którym każdy stan snadnie się może swym sprawom jako we zwierciadle przypatrzyć (1567–1568), gdzie autor nawiązał bezpośrednio do tradycji zwierciadeł, aby zaprezentować ogólny ideał człowieka doskonałego moralnie we wszystkich sytuacjach życiowych. Natomiast wzór szlachcica (ziemianina) ukazał w części swojego Zwierciadła zatytułowanej Księgi żywota człowieka poczciwego, gdzie ogólny ideał został poddany polonizacji, tak aby ówczesny szlachecki czytelnik znalazł w nim swoje własne odbicie. Łukasza Górnickiego Dworzanin polski (1566) – swobodny przekład Il Cortegiano Castiglionego, w którym nastąpiła także polonizacja renesansowego wzoru. W toku swobodnej dysputy został zarysowany nie tylko ideał dworzanina, ale też analogiczny doń wizerunek "dwornej pani".

Zobacz też dialog parenetyka

Bibliografia

Kategoria:Gatunki literackie Kategoria:Gatunki literatury filozoficznej