przywrócono egzamin wstępny jako podstawę do przyjęcia na studia, choć i tu oprócz wiedzy i zdolności intelektualnych brane były także pod uwagę względy społeczne i ideologiczne.
Na swoje katedry powrócili Kazimierz Tymieniecki i Adam Skałkowski, a zmarłego Kazimierza Chodynieckiego zastąpił przybyły z Wilna Henryk Łowmiański. Na krótko wrócił Józef Widajewicz, po którego odejściu na UJ Katedrę Historii Słowiańszczyzny Zachodniej objął świeżo habilitowany Gerard Labuda. Prowadzono także odnawianie zdekompletowanych zbiorów bibliotecznych, czym kierowali: woźny Stanisław Buszka i ówczesny doktor Gerard Labuda. Projektowano też plany przyszłego rozwoju – już 19 grudnia 1945 r. Rada Wydziału podjęła uchwałę o utworzeniu dwóch nowych katedr: Historii Kultury Polskiej oraz Historii Gospodarczej i Geografii Historycznej. Ich zorganizowanie wymagało jednak więcej czasu i wysiłku. Pierwsza zaczęła pracę dopiero 1 kwietnia 1947 r., gdy kierownictwo nad nią objął dyrektor Biblioteki Kórnickiej, Stanisław Bodniak. Katedra ta silnie związała się z polonistyką. Do kierowania drugą wyznaczono pierwotnie Franciszka Bujaka, ten jednak podjął w 1946 r. pracę na Uniwersytecie Jagiellońskim i z utworzenia katedry zrezygnowano. W myśl uchwały Rady Wydziału Humanistycznego UP z 27 czerwca 1946 r. w jej miejsce powołano Katedrę Historii Nowożytnej.