W roku 1253 książę Przemysł I lokował na prawie magdeburskim, w pobliżu osady przy kościele św. Gotarda, nowe miasto. Osadę tę uzyskał książę w 1244 od biskupa poznańskiego w zamian za osadę przy kościele św. Wojciecha. Lokowanie miasta powierzył Tomaszowi z Gubina.Księga Pamiątkowa Miasta Poznania- Przegląd dziejów miasta Poznania, Nakładem Magistratu Stołecznego Miasta Poznania, Poznań, 1929, s. 35. Na dokumencie (znanym tylko z odpisów) za nadawców prawa podaje się zarówno księcia Przemysła I i jego brata Bolesława Pobożnego.
Pierwsze fortyfikacje powstały już w 1253, a w 1300 roku miasto w pełni było otoczone murem obronnym. Obszar wewnątrz fortyfikacji miał długość nieco ponad 530 m, a szerokość nieco ponad 350 m i zorientowany był wzdłuż osi NE-SW. Do miasta wiodły cztery niesymetrycznie położone bramy: Wrocławska, Wodna, Wielka i Wroniecka, oraz kilka furt, z których najsławniejsze były Ciemna Bramka, Furta Zamkowa i Furta Dominikańska. Wraz z miastem i fortyfikacjami powstał na południowo-zachodnim skraju miasta, na górze nazywanej dziś górą Przemysła, poznański zamek – nowa siedziba władców Wielkopolski, którzy przenieśli się tu z Ostrowa Tumskiego, a od 1295 również siedziba króla Polski. Osie symetrii przecinały się w miejscu, gdzie stanął pręgierz (nazywany niekiedy mediastinus).