Poznań prawobrzeżny należał zasadniczo do Kościoła. Największe znaczenie miały Ostrów Tumski, którego książę zrzekł się prawdopodobnie jeszcze w XIII wieku oraz Śródka, którą Przemysł II nadał biskupstwu zastrzegając zakaz organizowania w niej targów i jarmarków oraz handlu suknem, co miało chronić kupców z książęcego miasta na lewym brzegu Warty. Na zachód od Ostrowa Tumskiego znajdowała się wyspa, przez którą wiódł stały most przez rzekę, na której znajdowała się osada zwana Groblą Kapitularną (później Chwaliszewem) z należącym do kapituły laskiem – Czartorią. Na wschodzie leżała osada przy należącym do joannitów kościele św. Jana oraz łącząca się z nią biskupia wieś – Główna.
Ostrów Tumski uzyskał prawa miejskie już w XIV wieku (dokument z 1335 nazywa jego mieszkańców cives de Insula), a w 1425 biskup Andrzej Łaskarz uzyskał od Jagiełły potwierdzenie praw miejskich dla Śródki z prawem organizowania targów i jarmarków (prawdopodobnie interwencja władz lewobrzeżnego Poznania sprawiła, że utrzymano zakaz handlu suknem farbowanym). W 1444 wyruszając pod Warnę Władysław III nadał prawa miejskie Chwaliszewu, co uczyniło z liczącej około 100 mieszkańców osady najmniejsze miasto w Polsce, a także odnowił prawa miejskie Ostrowa Tumskiego. W 1475 Kazimierz IV Jagiellończyk nadał miastom i osadom biskupim prawo handlu solą.