Jeszcze przed wejściem Armii Czerwonej do Wilna i przed opuszczeniem miasta przez wojska niemieckie miejscowi socjaliści i komuniści utworzyli w Wilnie Radę Delegatów Robotniczych. Jej inauguracyjne posiedzenie odbyło się 15 grudnia 1918 r. Rada ogłosiła się centralnym organem zarządzającym na Litwie do czasu zwołania ogólnokrajowego zjazdu rad robotniczych i aspirowała do przejęcia całości władzy w mieście. Równocześnie społeczność polska, nie rezygnując z zamiarów włączenia Wileńszczyzny do niepodległego państwa polskiego, zorganizowała Komitet Obrony Kresów oraz Samoobronę Wileńszczyzny.
1 stycznia 1919 w Mińsku, po wejściu Armii Czerwonej do miasta, utworzono Białoruską Socjalistyczną Republikę Radziecką. Tego samego dnia oddziały polskiej wileńskiej Samoobrony otoczyły budynek, w którym obradowała Wileńska Rada Delegatów Robotniczych. Po całodziennych walkach socjalistyczna milicja robotnicza została zmuszona do poddania się, a członkowie rady zostali wzięci do niewoli (kilku popełniło samobójstwo). Tym samym Wilno przejściowo trafiło w ręce polskie, jednak już 5 stycznia przejęła je Armia Czerwona. Siły Samoobrony wycofały się na Grodzieńszczyznę, a w mieście utworzona została Litewska Rada Komisarzy Ludowych, na czele której stanął Vincas Mickevičius-Kapsukas.