thumb|Szkoła Ateńska, malowidło naścienne autorstwa Rafaela thumb|Uniwersytet Boloński, XIV wiek Uniwersytet ( „ogół nauczycieli i uczniów”) – najstarszy rodzaj uczelni o charakterze nietechnicznym, której celem jest przygotowanie kadr pracowników naukowych oraz kształcenie wykwalifikowanych pracowników.
W Polsce wyraz „uniwersytet” może być używany w nazwie uczelni, której jednostki organizacyjne posiadają uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora co najmniej w dziesięciu dyscyplinach, w tym co najmniej po dwa uprawnienia w każdej z następujących grup dziedzin nauki: humanistycznych, prawnych, ekonomicznych lub teologicznych matematycznych, fizycznych, nauk o Ziemi lub technicznych biologicznych, medycznych, chemicznych, farmaceutycznych, rolniczych lub weterynaryjnych.
Cechą charakterystyczną uniwersytetów jest autonomia, która sprowadza się do stanowienia rozległych uprawnień statutowych o charakterze samorządowymAntonowicz D., Uniwersytet przyszłości. Wyzwania i modele polityki, Warszawa 2005., w tym prawa do wyboru władz, mieszczącego się w zakresie autonomii wewnętrznej uczelni.