thumb|Charakterystyczny, szorstki wygląd kolonii przypominający kwiat kalafiora Prątek gruźlicy () – kwasooporna (barwienie metodą Ziehla-Neelsena) bakteria, która jest czynnikiem etiologicznym groźnej choroby zakaźnej – gruźlicy. Należy do rodziny Mycobacteriaceae i wchodzi w skład grupy prątków gruźliczych. Po raz pierwszy bakteria ta została wyodrębniona przez niemieckiego uczonego Roberta Kocha, który publicznie poinformował o tym odkryciu w trakcie krótkiego wykładu wygłoszonego 24 marca 1882 roku w Physiologische Gesellschaft w Berlinie.
Budowa i fizjologia Prątek gruźlicy to bakteria tlenowa (lub mikroaerofilna) o kształcie prostej lub lekko wygiętej pałeczki, nieruchoma, bezotoczkowa i nie tworzącą zarodników ani toksyn. Jej wymiary: 1–8 na 0, 3–0,6 µm.
Inaczej niż u innych bakterii ściana komórkowa prątka gruźlicy zawiera znaczne ilości substancji lipidowych (ok. 60%) takich jak: kwasy mikolowe, lipoarabinomannan, woski, które warunkują jego kwasooporność. Po zabarwieniu metodą Ziehla-Neelsena nie poddają się jak inne niekwasooporne bakterie odbarwieniu za pomocą kwaśnego alkoholu (3% roztwór HCl w alkoholu etylowym). Są one natomiast odporne na typowe barwienie metodą Grama. Ich klasyfikacja jako bakterie Gram-dodatnie lub bakterie Gram-ujemne jest dyskusyjna.