Zdobycie Konstantynopola – wydarzenie, które zapoczątkowało restaurację Cesarstwa Bizantyńskiego. Zajęcie Konstantynopola 25 lipca 1261 przez wojska Cesarstwa Nicejskiego było równocześnie końcem istnienia Cesarstwa Łacińskiego.
Tło IV wyprawa krzyżowa w 1204 przyniosła zdobycie Konstantynopola, który stał się stolicą Cesarstwa Łacińskiego zgłaszającego pretensje do wszystkich ziem będących pod kontrolą cesarstwa bizantyńskiego. Faktyczną władzę sprawowało jednak tylko nad częścią tego obszaru. Greccy uciekinierzy z Konstantynopola utworzyli trzy państwa: Cesarstwo Nicejskie, despotat Epiru, cesarstwo Trapezuntu. Pierwsze dwa z nich usiłowały dokonać restauracji cesarstwa bizantyjskiego. Cesarstwo Łacińskie osiągnęło swoje największe znaczenie za panowania Henryka Flandryjskiego (1205–1216). Jego następcy tracili kolejne posiadłości. Od 1225 pod władzą łacinników pozostał tylko Konstantynopol i jego najbliższe okolice. Rosło natomiast w siłę Cesarstwo Nicejskie za panowania Jana III Dukasa Watatzesa (1224–1254). W 1258 tron nicejski objął Michał VIII Paleolog. W 1259 wojska despotatu Epiru, Księstwa Achai i króla Sycylii Manfreda zaatakowały europejską część Cesarstwa Nicejskiego, ponosząc klęskę w bitwie pod Pelagonią.