Moneta złota W tym samym okresie co reforma groszowa nastąpił powrót do monety złotej wykorzystywanej już w czasach rzymskich (aureus) wypchniętej z obiegu w wyniku reformy karolińskiej. W połowie XIII w. na nowo zaczęto się przyglądać bizantyjskiemu następcy aureusa, czyli solidowi. Nazwa solidusa była znana zresztą w samym systemie karolińskim – oznaczał on jednostkę obrachunkową (równą w zależności od czasu i miejsca 12, 30 lub 40 denarów). Pierwszy krok uczynił cesarz Fryderyk II, który w 1231 r. przystąpił na Sycylii do produkcji augustalisa (5,28 grama). Następnie kolejno Genua, Florencja i Wenecja wypuściły swoje złote monety.
Pod koniec pierwszej połowy XIII w. Genua wyprodukowała swoje genovino (równe ½ augustalisa), wyznaczając standardy wagowe złotej monety – 3,5 grama prawie czystego złota. Genua nie była jednak w stanie utrzymać swojego standardu, ale podchwyciła go Florencja, wypuszczając w 1252 r. florena. Monety florenckie dosłownie zalały ówczesne rynki, podbijając zwłaszcza tereny na północ od Alp. Rokrocznie bito od 500 tys. do 1 miliona sztuk (ok. 3,5 tony czystego złota). Na Węgrzech pojawiło się lokalne naśladownictwo w postaci florena węgierskiego, który stał się podstawową złotą monetą Europy Środkowej.