Filtr mechaniczny – w akwarystyce urządzenie techniczne, rodzaj filtra służące do odfiltrowania z toni wodnej zanieczyszczeń mechanicznych.
Przeznaczenie Filtr mechaniczny służy do odfiltrowania z toni wodnej i zatrzymania we wkładzie filtracyjnym detrytusu, resztek pokarmu zwierząt akwariowych, szczątków roślin wodnych, upostaciowionej materii organicznej, zanieczyszczeń które przeniknęły do toni wodnej w wyniku wzruszenia podłoża czy też kurzu i zanieczyszczeń które dostały się do wody z powietrza osiadając na jej powierzchni. Dzięki filtrom mechanicznym uzyskuje się zarówno efekt estetyczny poprzez zwiększenie przejrzystości wody i jej wyklarowanie jak i usuwa się z obiegu materii w akwarium odfiltrowane zanieczyszczenia, chociaż to następuje dopiero po oczyszczeniu (wypłukaniu) wkładu filtra poza obrębem akwarium.
Zasada działania Filtr mechaniczny może być zarówno filtrem wewnętrznym jak i zewnętrznym. Filtr mechaniczny działa poprzez wymuszenie obiegu wody przez wkład filtra o parametrach zależnych od oczekiwanego efektu i stopnia oczyszczenia wody.