Pareto wyróżnił cztery klasy derywacji: Stwierdzenia: niezależne od doświadczenia; przejawy rezyduów, będące „wyjaśnieniami” poprzez wyrażenie uczuć wspólnych dla nadawcy i odbiorcy; przekształcające fakty subiektywne („tak odczuwam”) w fakty obiektywne („tak jest”). Odwołania do autorytetu: jednostki lub wielu ludzi; obyczajów i zwyczajów; istoty boskiej bądź personifikacji. Zgodność z uczuciami odbiorcy przedstawianymi jako zasada (zgodność z uczuciami wszystkich, większości), w tym: wnioskowanie opierające się na aprobacie wielu (wszystkich); narzucenie jednostce sposobu działania jako właściwego i zatarcie w ten sposób różnicy interesów jednostki i zbiorowości; odwoływanie się do interesu zbiorowości, aby osiągnąć cele partykularne, osobiste; twierdzenia o historycznych prawach i stosunkach moralnych jako absolutnych i istniejących zawsze; twierdzenia odwołujące się do zgodności z pojęciami metafizycznymi i abstrakcjami zapewniającymi dobro, takimi jak „Ludzkość”, „Postęp” itp.; twierdzenia będące wyjaśnieniami „pozadoświadczalnymi”, charakterystyczne dla myślenia magicznego. Derywacje słowne, oparte na nieodpowiadających rzeczywistości niejednoznacznym określeniom, budzące uczucia przez sposób rozumowania: derywacje powstające przez stosowanie nieprecyzyjnych (nieokreślonych) terminów (dużo, mało) do
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Derywacja (socjologia) · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.