Macierz Czeska () – czeskie wydawnictwo i organizacja kulturalno-oświatowa.
Historia Założona w 1831 na terenie Czech wchodzących wówczas w skład Cesarstwa Austriackiego. Jej powstanie przypada na ostatnią fazę czeskiego odrodzenia narodowego. Pomysłodawcą jej założenia był czeski historyk František Palacký. Wzorowana na Macierzy Serbskiej () założonej w 1826 w Nowym Sadzie. Do wybitnych działaczy Macierzy należeli m.in.: Palacký, Josef Jungmann, hrabia Jan Harrach.
Jako stowarzyszenie zajmowało się naukową i oświatową działalnością z zakresu bibliologii, językoznawstwa, historii, historii sztuki i literaturoznawstwa. Założyciele stawiali sobie za główny cel odrodzenie i przywrócenie znaczenia języka czeskiego.
Jako wydawnictwo zajmowało się edytowaniem literatury czeskiej, tłumaczeniem dzieł obcojęzycznych autorów, wydawaniem pism, publikowaniem odczytów i wykładów naukowych oraz ich rozpowszechnianiem. Wydawało też popularnonaukowe czasopismo przyrodnicze Živa