thumb|upright|Aleksandr Sołżenicyn, więzień polityczny w ZSRR mały|upright|Lech Wałęsa, lider opozycji antykomunistycznej w PRL, więziony w latach 1981–1982 mały|upright|Mahatma Gandhi, przywódca indyjskiego ruchu niepodległościowego mały|upright|Aleksiej Nawalny, rosyjski opozycjonista, krytyk Władimira Putina mały|upright|Nelson Mandela, przeciwnik apartheidu w Południowej Afryce Więzień polityczny – osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne lub poglądy. Często jest to związane z krytyką władzy, a czasem walkami w obrębie jednej partii politycznej. Czasami pojęcie jest utożsamiane z więźniem sumienia. Zwykle w takich przypadkach dowody są fabrykowane. Często więźniowie polityczni po uwolnieniu, jak na przykład Aleksandr Sołżenicyn publikują wspomnienia (w tym wypadku Archipelag GUŁag).
Przykłady represji psychiatria represyjna w ZSRR Nacht und Nebel w III Rzeszy Więżenie rodzin o poglądach antyrządowych w Korei Północnej internowanie w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Istotni historycznie więźniowie polityczni Mahatma Gandhi (ur. 2 października 1869, zm. 30 stycznia 1948) – indyjski działacz niepodległościowy i pacyfistyczny, kilkukrotnie więziony