Porfirogeneta (gr. , dosłownie zrodzony w purpurze) – tytuł nadawany niektórym synom lub córkom panującego cesarza wschodniorzymskiego (bizantyńskiego)M. Dąbrowska [w:] Historia Kultury Bizantyńskiej, Warszawa 2002, s. 406.. Istniały ściśle określone warunki, który musiały zaistnieć, zanim można było się nim posługiwać. Kluczowe było urodzenie dziecka w Porfirowej Komnacie Wielkiego Pałacu w Konstantynopolu.
Porfirowa Komnata Był to wolno stojący pawilon, element kompleksu budynków składających się na Wielki Pałac w Konstantynopolu. Pawilon znajdował się na jednym z wielu pałacowych tarasów z widokiem na Propontydę i Bosfor. Komnata była od podłogi po sufit w kształcie kwadratu ze zwieńczeniem w kształcie piramidy. Ściany, podłoga i sufit pawilonu były na całej swej powierzchni wyłożone cesarskim porfirem.
Cesarski porfir Porfir użyty w Porfirowej Komnacie był wydobywany ze szczytu 1600 metrowej góry na Pustyni Wschodniej w Egipcie.