Historia Muzeum Zagłębia w Będzinie zostało utworzone w 1956 roku z inicjatywy Towarzystwa Opieki nad Górą Zamkową, Towarzystwa Muzeum Zagłębia Dąbrowskiego w Będzinie i Miejskiego Społecznego Komitetu Odbudowy Zamku. Otwarcie placówki nastąpiło z okazji 600. rocznicy uzyskania praw miejskich przez Będzin 22 lipca 1956 roku. W latach 1945–1983 muzeum mieściło się tylko w zamku i była to pierwsza placówka muzealna na terenie Zagłębia Dąbrowskiego. W 1983 otwarto drugą placówkę w XVIII wiecznym zespole pałacowo-parkowym rodziny Mieroszewskich w Będzinie – Gzichowie. Obecnym dyrektorem placówki jest Wioletta Lisowska.
Zadania Do podstawowych zadań Muzeum Zagłębia należy:
gromadzenie dóbr kultury i materiałów dokumentujących w zakresie historii regionu drogą zakupów, przydziałów, zapisów, darowizn, przyjmowania depozytów oraz poszukiwania ich w wyniku badań terenowych; prowadzenie ewidencji naukowej, inwentaryzacji oraz klasyfikacji zbiorów; przechowywanie zbiorów w warunkach zapewniających im bezpieczeństwo i dostępność dla badań naukowych; zabezpieczanie i konserwację zbiorów; organizacja i prowadzenie badań naukowych w zakresie dyscyplin w nim reprezentowanych; organizacja wystaw stałych, czasowych i objazdowych; prowadzenie działalności edukacyjnej; udostępnianie zbiorów dla celów naukowych, edukacyjnych i