nowy cmentarz grzebalny przy kościele parafialnym w Bochotnicy (obecnie Nałęczów). W 1817 roku na zlecenie Małachowskiego profesor Jan Józef Celiński dokonał chemicznej analizy wody nałęczowskiej W 1821 roku połowa łazienek została oddana do użytku chorym i otwarto dom gościnny z dwudziestoma pokojami. W 1864 roku na skutek ukazu carskiego o uwłaszczeniu włościan nastąpił rozpad klucza dóbr nałęczowskich. W 1880 roku właścicielem Nałęczowa zostaje inżynier Michał Górski. Rok 1880 stał się kolejnym punktem zwrotnym w dziejach Nałęczowa. W tym roku nastąpiło otwarcie uzdrowiska. W 1904 roku we wsi Charz koło Nałęczowa wybudowano „Kąpiele Tanie im. B. Prusa”. Obiekt powstał z inicjatywy lekarzy Zakładu Leczniczego – dziś już nieistniejący. W 1906 roku z inicjatywy działaczy Towarzystwa Kredytowego (Gustaw Malewski, Stanisław Śliwiński, Bronisław Malewski, Wacław Lasocki i inni), wybudowano w Nałęczowie gmach w stylu zakopiańskim, tzw. Dom Ludowy, według projektu architekta Zenona Chrzanowskiego. W Domu Ludowym znalazły pomieszczenie: Towarzystwo Kredytowe i Stowarzyszenie Spółdzielcze „Oszczędność” (uruchomione w 1907 roku), Szkoła Rolnicza dla synów włościan, a potem Muzeum Ziemi Lubelskiej, której kustoszem został Wacław Lasocki. W 1904 roku założono (jedyne w Królestwie Polskim) Muzeum Ziemi Lubelskiej w Nałęczowie.