Antoni Jaksa-Marcinkowski, ps. „Antoni Nowosielski” lub „Albert Gryf” (ur. 17 stycznia 1823 w Mostyszczach na Kijowszczyźnie, zm. 31 sierpnia 1880 w Kijowie) – pisarz, krytyk literacki, etnograf, tłumacz, filozof.
Życiorys Podstawową edukację odebrał w domu. W wieku 15 lat wysłano go na pensję, by po pół roku podjął naukę w II Gimnazjum w Kijowie. W 1841 rozpoczął studia na Uniwersytecie Kijowskim na Wydziale Historyczno-Filologicznym. Po trzech latach zmuszony chorobą przerwał studia, kontynuując jednak naukę przez samokształcenie, w szczególności w zakresie filozofii, filologii i języków obcych.
W 1843 rozpoczął publikować w prasie kulturalno-społecznej. Debiutował w Tygodniku Petersburskim, następnie zaś (1846-1848) publikował we współredagowanej przez siebie w Gwieździe. Publikował tam artykuły krytycznoliterackie i filozoficzne, w których krytycznie odnosił się do poglądów filozoficznych koterii Petersburskiej (sprzeciwiających się filozofii niemieckiej). W 1849 odszedł z Gwiazdy i próbował założyć pismo Lewiatan (ukazał się jeden numer). Jego kolejne artykuły ukazywały się w Pamiętniku Naukowo-Literackim, Bibliotece Warszawskiej, Dzienniku Warszawskim i Gazecie Warszawskiej.