Z czasem wielu autorów dorastających w transcendentalnej atmosferze zmieniło obrany kierunek. Niektórzy z nich jak Poe, Hawthorne czy Melville uważali jego idee za zbyt optymistyczne i egoistyczne i zareagowali zmianą przekonań w stosunku do prozy i poezji. Nowe dzieła, które składały się na ten kierunek nazwano czarnym romantyzmem. W oparciu o czarny romantyzm określa się także pisarzy jako przedstawicieli kultury powstałej z wpływów gotyku.
Cechy skrajny, nadmierny straszno-demoniczny satanistyczny fantastyczny groteskowy dekadencki
Opis thumb|150px|Kruk Edgara Allana Poego zilustrowany przez Gustava Doré
Wprawdzie transcendentalizm miał wpływ na niektórych przedstawicieli czarnego romantyzmu, to jednak krytycy zaobserwowali w dziełach kierunku porzucenie jego zasad w kilku kluczowych sprawach. Po pierwsze autorzy czarnego romantyzmu nie są tak entuzjastycznie nastawieni do myśli, że perfekcja jest wrodzoną cechą ludzkości, jak to miało miejsce w przypadku transcendentalizmu. Po drugie, czarny romantyzm przedstawia jednostkę jako istotę podatną na grzech i autodestrukcję, nie mającą z natury rzeczy dostępu do boskości i mądrości. G.R. Thompson opisywał tę niezgodność, oświadczając, że myśl transcendentalna wiąże się ze światem, w którym boskość jest jego nieodzowną częścią.