Ucieka on jednak, zaprzedając swoją duszę diabłu w zamian za uwolnienie od czekającej go śmierci. Historia kończy się przez starania diabła, który zapobiega wyrażeniu ostatecznej skruchy przez Ambrosio i grzesznemu mnichowi przeznaczona jest straszliwa śmierć.
Krytyka Mnich jest uważany za jedną z najbardziej drastycznych i transgresywnych powieści gotyckich. Jest to również pierwsze dzieło przedstawiające mnicha jak złoczyńcę. W tym sensie utwór służył jako wzór dla przyszłych dzieł jak przykładowo Katedra Marii Panny w Paryżu Victora Hugo.
Z tematyką paktów, gwałtów, kazirodztwa, motywu „Żyda Wiecznego Tułacza”, zrujnowanych zamków i obrazem hiszpańskiej inkwizycji, powieść jest właściwie miarą i kompendium gotyckiego stylu. Ambrosio, jako obłudny i ulegający własnym żądzom oraz oddający się seksualnym występkom za murami zakonów i klasztorów, jest bogato sportretowanym złoczyńcą, jak i uosobieniem sporej dawki nieufności w stosunku do kościoła katolickiego, z jego natarczywymi praktykami związanymi z sakramentami pokuty, z politycznym i religijnym autorytaryzmem oraz z „krużgankowym” stylem życia. Amerykańskie dzieło zniesławiające katolicyzm pt.The Awful Disclosures of Maria Monk było inspirowane powieścią Lewisa.