Lamentacja – rodzaj pieśni lub kompozycji liturgicznych; termin ten występuje w dwóch znaczeniach:
1. W kulturach ludowychŚpiewy żałobne lub pożegnalne, występujące w różnych kulturach, jest składnikiem ceremonii pogrzebowej. Cechą charakterystyczną ich melodyki jest naśladowanie łkania, zawodzenia, swobodny tok rytmiczny i wolne tempo.
2. W liturgii chrześcijańskiej i muzyceŚpiewy liturgiczne, których teksty stanowią fragmenty lamentacji proroka Jeremiasza, wykonywane w ramach jutrzni w okresie Triduum Paschalnego. Od XV wieku stawały się podstawą kompozycji polifonicznych (w okresie renesansu) oraz solowych kameralnych z towarzyszeniem zespołów instrumentalnych (w okresie baroku). Tworzyli je wybitni kompozytorzy, jak np.:
Renesans: Johannes Tinctoris (1435-1511), Heinrich Isaac (ok. 1450-1517), Pierre de la Rue (znany też jako Piersson, ok. 1452-1518), Antoine Brumel (ok. 1460-1512 lub 1513), Marbrianus de Orto (ok. 1460–1529), Bartolomeo Tromboncino (ok. 1470–ok. 1535), Carpentras (znany też jako Elzéar Genet, Eliziari Geneti, ok. 1470-1548, utwór z 1539), Costanzo Festa (ok. 1485–1490; utwór z 1545), Claudin de Sermisy (ok. 1490-1562), Franciscus de Rivulo (?