Ataki statystyczne – zespół ataków na szyfry, których wspólną cechą jest wykorzystanie informacji statystycznych na temat struktury tekstu jawnego. Historycznie najstarszym przykładem takiego ataku jest np. wykorzystanie następującego sposobu:
należy wyznaczyć rozkład znaków w zaszyfrowanym tekście i porównać z rozkładem w dowolnym tekście jawnym z tego samego języka (najlepiej, ale niekoniecznie, tego samego autora na podobny temat). Przy dłuższym tekście tajnym pozwala to na idealne rozszyfrowanie.
Inne metody mogą polegać na poszukiwaniu takich statystycznych własności tekstu jawnego, które pomimo zastosowania algorytmu szyfrowania ukrywającego częstości znaków tekstu jawnego nadal są możliwe do odtworzenia na podstawie szyfrogramu (porównaj: test kappa, mutual information, entropia)
Współcześnie ataki tego rodzaju są niezmiernie ważne i popularne, a to z następujących powodów:
ilości informacji szyfrowanej (szyfrogramów) dostępnych współcześnie są olbrzymie. Na przykład zaszyfrowanie jednego średniej wielkości pliku Worda dostarcza tyle informacji co ok. 600 stron druku (strona wydruku ASCII to ok. 1KB)
informacje szyfrowane zwykle posiadają bardzo bogatą i ściśle określoną strukturę, np.