thumb|250px|Kocioł płomienicowy thumb|Kocioł lokomobilowy thumb|Kocioł skośnorurowy thumb|Okrętowy kocioł stromorurowy typu Yarrow thumb|Energetyczny kocioł OP-650k opalany pyłem węglowym Kocioł parowy – urządzenie do wytwarzania pary, przy wykorzystaniu spalania (w przeciwieństwie do wytwornicy pary).
Za wynalazcę kotła parowego, jako oddzielnego urządzenia, uważa się Denisa Papina, który w 1681 przedstawił "kociołek Papina" będący pierwowzorem autoklawu i szybkowaru. Zastosował w nim wynaleziony przez siebie zawór bezpieczeństwa. Datę wynalazku przyjęto umownie bowiem już w starożytności istniały podobne rozwiązania. W najbardziej znanym element wytwarzający parę był połączony z mechanizmem otwierania drzwi świątyni ok. 120 p.n.e. Połączeniem kotła parowego i turbiny parowej była też bania Herona z 140 p.n.e.
Podstawowe parametry wydatek pary ciśnienie temperatura pary sprawność
Podstawowe elementy kotła palenisko parownik po-wo (podgrzewacz wody) po-pow (podgrzewacz powietrza) przegrzewacz pary walczak