Stanisław Marian Waltoś (ur. 9 lutego 1932 w Stanisławowie) – polski prawnik i nauczyciel akademicki, profesor nauk prawnych, teoretyk prawa, specjalista w zakresie historii prawa i postępowania karnego. Członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności, profesor zwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego, wieloletni kierownik Zakładu Postępowania Karnego na Wydziale Prawa UJ, w latach 1977–2011 dyrektor Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W latach 90. ekspert m.in. Rady Europy. Uczestnik prac nad kodyfikacjami karnymi z 1997, inicjator wprowadzenia do polskiej procedury karnej instytucji świadka anonimowego i świadka koronnego. W latach 2004–2006 przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, w latach 2009–2015 członek tej komisji. Autor około czterystu publikacji, w tym wznawianego kilkanaście razy podręcznika akademickiego Proces karny: zarys systemu. Redaktor naczelny czasopism „Archivum Iuridicum Cracoviense” oraz „Opuscula Muzealia”, przewodniczący Rady Naukowej Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.
Życiorys Rodzina i edukacja Urodził się w 1932 w Stanisławowie jako syn Elmy Cecylii z domu Buszyńskiej i Tadeusza Waltosia. Jego młodszy brat Jacek urodził się w 1938.