Możliwe, że w Lelowie, podobnie jak na Łysej Górze, odbywały się rytuały związane z kultem Lelum, podczas których składano ofiary w jego imieniu.

Historia Okres przedlokacyjny W okresie wczesnośredniowiecznym na terenie Małopolski istniała rozbudowana sieć osad służebnych, które pełniły wyspecjalizowane funkcje na rzecz dworu książęcego. Przykładami takich osad są Psary, Sokolniki i Woźniki. Każda z tych wsi była zamieszkana przez ludność, która specjalizowała się w określonych zadaniach: Psary były związane z hodowlą psów myśliwskich, Sokolniki z sokolnictwem, a Woźniki z transportem i obsługą wozów. Te specjalistyczne wsie świadczyły usługi na rzecz książęcych dworów, co wskazuje na istnienie dobrze zorganizowanej struktury społecznej i gospodarczej.

Początki miasta Początki historii Lelowa sięgają XII wieku. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pojawia się w 1193 roku w bulli papieża Celestyna III, w której wspomniane są karczmy „thabernae Lelov” na terenie dzisiejszego Staromieścia. Dokument ten potwierdza istnienie osady w XII wieku, wskazując na jej znaczenie jako punktu na szlaku handlowym.