Awantury kosmiczne – powieść przygodowo-obyczajowa dla młodzieży Edmunda Niziurskiego wydana po raz pierwszy w 1978. Pierwotnie była drukowana w odcinkach w dwutygodniku "Płomyk" w roku 1975. Druga część tzw. „trylogii odrzywolskiej”, której pierwszą częścią jest Naprzód, Wspaniali!, a trzecią Adelo, zrozum mnie!. W powieści występują cechy charakterystyczne dla późnego okresu twórczości Niziurskiego. Cechuje ją pesymistyczna tonacja z licznymi elementami groteski, zawiera liczne aluzje do rzeczywistości społeczno-gospodarczej epoki gierkowskiej. Późniejsze wydanie, pod tytułem Klejnoty śmierci, czyli tajemnica Awaramisów, bardzo różni się od wydania pierwotnego.
Fabuła Akcja rozgrywa się w małym (fikcyjnym) miasteczku Odrzywoły. Głównymi bohaterami są czterej przyjaciele – Tomasz Okist (narrator), Zygmunt Gnacki „Gnat”, Aleksander Kleksiński „Kleksik” oraz Maciej Kwękacz „Kękuś” (znani już z Naprzód, Wspaniali!). Są uczniami VIII klasy szkoły podstawowej im. Rejtana i zajmują się redagowaniem szkolnej gazetki.